Protez Nedir? Hangi Tedavi Yöntemleri Kapsar?
Protez, eksik ya da gösterilmiş dişlerin yerine yapay olarak yenilerinin ortaya konulması ile götürülmesi diş hekimliği alanıdır. Diş eksikliğinin miktarı, konumu ve çevresel dokuların bozulmasına göre kron-köprü (kaplama) gibi sabit onarımlar ya da hareketli (takma-çıkarma-damak) protezler tercih edilebilmektedir. Günümüzde doğal dişlere alternatif olarak implant (titanyum vida) sistemlerinin de desteklenerek çeşitli türde protezler yapılabilmektedir. Bir dişin kaybı sağlığınıza birçok şekilde zarar verir. Kaybedilen dişin gidişi ve dişler bu boşluğa doğru eğilirler. Karşıt diş de çekim ayrımlarına doğru uzar. Bu uzama ve eğilmeler sonucu dişlerin dizilimi ve yenilenebilir kontakları bozulur. Bu da dişler arasında gıda artıklarının ve bakteri plaklarının korunmasına neden olur. Bu bölgelerin temizlenmesi zordur; bu nedenle diş çürüğü ve diş eti hastalıklarının oluşma riski artar.
Tüm bu sorunlar korunmuş, dişin yerine konmasıyla önlenebilir. Ancak kaybedilen dişin yerine konması komşu dişlerin eğilmesi ve karşı dişin uzamasından sonra biraz daha zor olur. Diş hekiminiz, hangi yöntemin boyutunda ve uygun şekilde karar verebilmeniz için en büyük yardımcınızdır.
Kaç farklı protez vardır?
Protez tedavisi diş tedavileri içerisinde belki de en fazla çeşitliliğe sahip olan bölümdür. Protez tedavisini kısaca sabit protezler (kron köprü kaplama – implant tedavisi – çivili diş) ve hareketli protezler (takma çıkarma damak protezler) olarak iki ana grubu ayırabiliriz.
• İmplant destekli sabit protez
• Sabit Protez: Köprü protez
• Takma çıkarma protezler (damak protez – parsiyel protez)
Sabit Protezler Nelerdir? Hangi Tedavileri Kapsar?
Hastalar tarafından takılıp çıkarılamayan protez çeşididir. Vaka düzenine göre inley, onley, lamina metal destekli ve metal desteksiz porselen kronlar bu gruptur.
Kron Ve Köprüler (Kaplamalar) Nedir ? Hangi Durumlarda Yapılır?
Kronlar (kaplamalar), aşırı çürük, kırık veya başka bir nedenle aşırı madde kaybı olan dişlerin küçültülerek kaplanması işlemidir. Köprüler ise bir veya birden fazla eksikliğinde; komşu dişlerin küçültülüp, bu dişlerden desteklenerek yapılan proezlerdir. Aradaki eksik diş kısmı biçimlendirilmiş da dolmuş olur.
Kaç Çeşit Kron Ve Köprü Vardır ? Hangi Malzemeler Kron Ve Köprüler İçin Kullanılır?
Çiğneme basınçlarına dayanabilmesi için porselen kron ve köprülerin plakası-içerisine, alt yapı malzemesi olarak birleştirilmiş materyaller depolanmıştır. Buna göre kaplamalar metalli veya metalsiz olmak üzere iki ana başlık altında toplanabilir.
Metal destekli porselen (seramik) protez nedir ? Hangisi tercih edilir?
Alt yapı olarak standart metal veya değerli metal mevcuttur. Parçaların dış parçaları porselenle kaplanır. Alt yapı malzemesi olarak metallerin korunmasını sağlayacak estetik cihazlar tam olarak karşılanamayabilir. Çünkü ne çeşit metal kullanılsa dişetinden ve porselenin altından grilik yansıyabilir. Metalsiz porselenlere göre maliyetinin düşük olmasının tercih nedenidir.
Metal desteksiz tam seramik porselen kuronlar (zirkonyum-empress) nedir? Hangisi tercih edilir?
Alt yapı malzemesi olarak metal dışındaki özellikler kullanılır. Bunlar için günümüzde en fazla zirkonyum ve empress adı verilen yöntemler kullanılmaktadır. Doğal dişler gibi ışık geçirirler. Yapılan dişte derinlik ve canlılık ortaya çıkar. Hastanın estetik beklentileri en üst düzeyde karşılar. Dişetinden veya porselen altından grilik yansımasız. Bu nedenle estetik açıdan yüksek olan tercih edilir.
Zirkonyum destekli protezler daha kolay mı kırılır?
Zirkonyum malzemesinin mekanik ve kırılma direnci metalsiz onarımları içerisinde fazladan fazla olan malzemedir. Empress malzemesi bu konuda biraz zayıf mekanik yapıya sahiptir. İmparatoriçe zirkonyuma göre daha dayanıklı değildir.
Porselen Kron/Köprü protezler alerjiye sebep olur mu?
Metal desteksiz porselenlerin biyolojik uyumluluğu çok daha iyidir. Zirkonyum ve empress alt yapılı porselenler diş etinde alerjiye sebep olmaz. Renk değişimine uğramazlar. Dişeti için oldukça uyumludur. Ancak metal destekli kron/köprü kaplamalarda kullanılan metal çeşitleri içerisinde nikel vardır ve bu malzeme alerjisine sebep olabilir. Ayrıca dişetinde kızarıklık ve uyumsuzluğa neden olabilir. Zirkonyum veya empress destekli porselen kaplamalar dişetinde renk değişimine neden olmazlar, metal destekli porselen kaplamalar gibi dişetini grileştirmeler, boyamalar.
Protez (Kaplama) İçinde Diş Çürür mü?
Kaplama/sabit porselen protez yapmak için dişlerin belirli parçalanması küçültülür. Daha sonra üzerine kaplama/porselen diş takılır. Önemli olan küçültülen dişin düzgün şekilde küçültülmüş olması ve üzerine gelen kaplamanın da dişe uyumlu olmasıdır. Çünkü kaplamanın altında diş erimesine-çürümesine neden olan bu uyumsuzluktur.
PROTEZ (HAREKETLİ PROTEZLER)Hareketli Yani Takma-Çıkarma Protezler Nelerdir?
Sabit protez yapılamayacak durumdaki fazla sayıda diş kayıplarını restore etmek amacıyla yapılan protezlerdir. Hareketli protezler, sabit protezlerden farklı olarak hasta tarafından takılıp takılırlar.
Hareketli Protezlerde ne Çeşit Dişler Kullanılır?
Hareketli protezlerde kullanılan dişler genellikle plastik (akrilik) dişlerdir. Porselen dişlerin ağır olduğundan, üzerine gelen kırılma kuvvetlerini yumuşak dokulara uygun olmayan şekilde ilettiğinden ve kaide plastiğiyle iyi bir bağlantı sağlayamadığı için tavsiye edilmemektedir. Hareketli protezlerde kullanılan porselen dişler sadece ön grup dişler için kullanılır.
Hareketli Protezlerin Temizliği Nasıl Yapılır?
Hareketli protezler yemekten sonra çıkarılıp fırçalanarak temizlenmelidir. Bunun için diş bakımı ve diş macunu mevcuttur. Bazı temizlik malzemeleri (çamaşır suyu, oksijenli su, deterjan vb.) metal içeren protezlere zarar verebileceğinden kesinlikle kullanılmamalıdır. Temizlik işlemi için hekime danışılmalıdır. Çamaşır suyu gibi aşınmaya neden olan protezlere ciddi zararlar verir. Protezlerde kırılmalara, çatlamalara ve renk değişimlerine neden olur. Kullandığınız zamanlar protezinizi temiz bir suyun içinde muhafaza edin, aksi takdirde protez malzemesi kaybedilebilir ve bozulabilir. Ayrıca muhafaza edilen protezler için temizleyici tabletler de mevcuttur. Bu tabletler diş hekimine danışarak kullanılıyor.
Protezler Takıldıktan Sonra Ne Zaman Kontrole Gitmeliyim?
İster sabit protez, ister hareketli takma çıkarma protezlerinin takılmasından sonra mutlaka rutin kontrolleri yaptırılmalıdır. Çünkü protez kullanımında ilk 24 saat çok önemlidir. Ertesi gün gelen dişlerdeki farklılıklar, ağrı, vuruk vb. Şikayetleri titizlikle dinlenir ve gerekli kontrolleri yapılır, hasta rahatlatılır.
Hareketli Yani Takma-Çıkarma Protezlerin Kontrolleri Ne Aralıklarla Olmalıdır? Hareketli Protezler Ne Kadar Süre İle Kullanılır mı? Kaç Yılda Bir Protezleri Değiştirmek Gerekir?
Hareketli protezin korunması ilk 2-3 hafta boyunca bazı şikayetleri olabilir. Bu şikayetler, azalarak geçer ve sonra ürünler bu protezlere alışırlar, hatta çıkarmak dahi istemezler. Ancak ne kadar memnun olunursa olunsun 3-4 yılda bir kontrol edilmelidir. Hastada şikayet yaratmaması sorun olmadığı anlamına gelir, her zaman gelmeyebilir. Protezlerdeki sorun tespit edilirse değiştirilmesi gerekmektedir. Çünkü protezler sürekli aşınıp, kırılabilir veya çene ile uyumunu bozarlar. Bu da çenenin sevilmesine neden olabilir ve aşırı derecede kemik erimesine neden olabilir. Hareketli protezlerde ilk 1 aylık büyüme ve konuşma kapasitesinin yerine getirme açısından alışma aşamasıdır. Ayrıca protezin oluşturabileceği uyumsuzluklar (vuruklar) yapılacak kontrollerle giderilmelidir.
Takma-Çıkarma Protezlerdeki Kancaların Görünmesini İstemiyorum. (Hassas tutuculu) Çıt-çıtlı protez nedir?
Hareketli protezler dişe, kroşeler yani “kanca”lar veya hassas parçalar yani “çıt-çıt” diye güçlü koruyucular ile bağlanırlar.Bir çok insan ağızlarında bu metallerin kroşelerin-kancaların görünmesinden rahatsızlıklara duyarlıdır. Ancak başarısız olan diş hekimliği teknolojisi bize bu konuda çok daha estetik bir çözüm sunmaktadır. “Hassas Tutucular” ya da teleskop kronları? Protezlerin dişlere tutunması sağlanırken metal kroşenin bozulmaması da önlenir.
Hassas Tutucular Nelerdir? Kolaylıkla Yapılır mı?
Hareketli protezlerde kroşe/kanca olarak sunulan ve protezin dayanıklılığını sağlamak için kullanılan metal parçaların yerine kullanılan sistemlere hassas tutuculu sistemler denir. Dişe ve hareketli protez uygulanarak negatif ve pozitif parçalar sayesinde dayanıklılık sağlanır. Hassas tutuculu protezlerde, estetik ve dayanıklılığın daha iyi olması tercih sebebidir. Kroşelerin yol açabileceği yiyecek birikimleri sonucu ortaya çıkacak çürük ve diğer problemlerin ortaya çıkması da önlenmiş olur.
Hareketli (Takma-Çıkarma) Protezler Hangi Malzemelerden Yapılır?
Özel plastik (akril) veya metal-plastik (akril) kurallarından yapılırlar. Sağlamlık ve miktarın fazlalaştırılmasının istendiği metal-plastik (akril) modellenmesi tercih edilir.
Takma Çıkarma Protez Kullanıyorum, İmplant Yaptırmalı mıyım?
Kemik dokusu implant uygulaması için yeterli büyüklükte olan hareketli protezler yerine implant tedavisi tercih edilir. Takıp çıkarılan büyük hacimli hareketli protezler; konuşurken protezin ağızdan çıkma korkusu, gülümserken bağlantı metallerinin yani kancaların estetik olmayan görünümleri, kopma ve gürültünün zedelenmesi beraberinde gelir. Diş hekimliği araştırmalarında büyük önem taşıyan implant sistemlerinin hareketli-damak protezlerden korunmasını sağlayan hekim ve sorunlar sunmaktadır. Doğal diş kökü gibi davranan implant sistemleri ile estetik ve fonksiyonel protez uygulamaları artık mümkündür. Hareketli (Takma-Çıkma protez)İmplant üstü sabit protez
